Thomas ABBT

| |

25 Kasım 1388’de Ulm’de doğmuş ve 3 kasım 1766’da henüz 28 yaşında iken Bucklesurg’da ölmüştür. Daha çocukken öğrenime karşı büyük bir ilgi ve yetenek göstermiştir. Bale üniversitesinde Tannbilim öğrenmekte iken bundan vazgeçmiştir. Zira bu üniversitede Pietizm adı altında birtakım mistik doktrinler okutulmaktaydı. Abbt, bu konulardan hoşlanmıyordu. Edebiyat ve tarih öğrenmeye koyuldu; çağının akılcı felsefe cereyanlarına karışabilmek için Fransızca ve İngilizce öğrendi. Hume, Voltaire, Shaftesbury onun üstadı oldular. Abbt, en çok Salluste ve Tacite’in eserlerini beğendi; fakat yazılarında daha çok Lessing’i örnek tuttu. 1760’ta Oder nehri üzerindeki Frankfurt üniversitesinde felsefe, 1761’den 1763’e kadar Rintein üniversitesinde matematik profesörü olmuştur. Bu şehirdeki hayatı, zamanının felsefe ve edebiyat cereyanlarından uzakta geçtiği için, çok sıkıntılı oldu. Hem bu şehirden, hem de öğretim işinden usanarak hukuk öğrenmeye koyuldu ve 1763’te Almanya’nın güneyinde, Fransa ve İsviçre’de seyahatler yaptı; Ferney’de Voltaire’i ziyaret etti, kral divanında müşavir ve Protestan ruhani meclisinde üye oldu. Felsefe tarihçisi Tennemann onu, Leibniz ve Wolf okuluna bağlarsa da, Abbt, metafizikten çok ahlakla uğraşmıştır. Ahlakla da bir filozof gibi değil, bir yazar gibi ilgilenmiştir. Kuvvetli bir hayal gücü olan Abbt, açık ve zarif üslubuyla Alman dili üzerinde büyük etkiler yapmış; Lessing’le beraber Alman edebiyatının gelişmesine hizmet etmiştir. Eserleri, ölümünden sonra Nicolai tarafından toplanmış ve altı cİlt olarak Berlin’de yayınlanmıştır (1768-1781). Bunlar, 1790’da ikinci defa basılmıştır. Pek çeşitli konulara dokunan eserleri arasında felsefeyi ilgilendiren iki kitabı vardır:

  1. Vom Tode fürs Vaterland (Vatan İçin Ölüme Dair) dır ki, Berlin’de basılmıştır (1761). Bu eseri, Frederic II. in ordularını, Rusların yendiği Künersdorf meydan savaşını gördükten sonra yazmıştır; bu kitap, gerek üslubunun ve gerek düşüncelerinin yüceliğine hayran olunan eserlerindendir.
  2. Vom Verdienste (Liyakat Hakkında) (Berlin, 1765). Bu eser, Du Merite adıyle J. B. Dubois tarafından Fransızcaya çevrilmiştir (Berlin, 1767). Heinemann, Mendelssohn hakkındaki eserinde (Leipzig, 1831), Abbt’in, bu filozofa yazmış olduğu bazı mektuplarını da yayınlamıştır. Yazılarında Yedi Yıl Savaşları’nın
    etkileri vardır.
  3. Vermischte Schriften (Berlin, 1768) de önemli bir eseridir. Nicolai ve Mendelssohn’la beraber Literatur Briefe (Edebi Yazılar) veya Briefe die Neueste Literatur Betreffend (Çağdaş Edebiyata Dair Yazılar) dergisinde de yazmıştır. Yazıları edebiyat, ahlak, felsefe ve politikaya dairdir.
Previous

İlkyardım ve Uygulamaları

Firmin Abauzit Kimdir?

Next

Yorum yapın