SON EKLENENLER

Hak ve Hürriyetlerimiz nelerdir ?

ANAYASAL HAKLAR – TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER

Anayasal Haklar: İnsan hakları: dil, din, ırk, cinsiyet, ekonomik ve sosyal durum gibi hiçbir ayrım yapılmaksızın bütün insanların yalnızca insan olmaları nedeniyle sahip oldukları haklardır. Bu haklar bireye devlet tarafından bağışlanmış değildir. Devletin görevi; bu hakları korumak ve güvence altına almaktır.

Anayasamız, İnsan haklarını “Temel Haklar ve Ödevler” başlığı altında düzenlemiştir. Anayasamız bir yandan “herkesin kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez, temel hak ve hürriyetlere” sahip olduğunu belirterek özgürlük anlayışını ortaya koymuştur. Diğer yandan ise Anayasamız “kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal, hukuk devleti ve adalet ilkeleri ile bağdaşmayacak şekilde sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmayı, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamayı” devletin görevlerinden sayarak temel haklar ve hürriyetler konusunda özgürleştirme anlayışını benimsemiştir.

Anayasa, Temel Hak ve Hürriyetleri, hakların niteliklerine göre, üç grupta düzenlemiştir:

-Kişinin hakları ve ödevleri (koruyucu, olumsuz statü hakları),
-Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler (isteme, olumlu statü hakları),
-Siyasi haklar ve ödevler (katılma, aktif statü hakları).

Kişinin Hakları (Koruyucu, Olumsuz Statü Hakları): Kişileri topluma ve devlete karşı koruyan hak ve özgürlüklere “koruyucu haklar” veya “olumsuz statü hakları” denilmektedir. Bu haklar, Anayasada “kişinin hakları ve ödevleri” başlığı altında düzenlenmiştir. Bu hakların gerçekleşmesi için devletin bu haklara karışmaması (olumsuz bir tutum içinde olması) gerekir.

Anayasamızda Kişinin Hakları bölümünde ele alınan koruyucu haklar (olumsuz statü hakları) şunlardır:

- Kişi dokunulmazlığı
- Zorla çalıştırma yasağı
- Kişi hürriyeti
- Özel hayatın gizliliği ve korunması
- Konut dokunulmazlığı
- Haberleşme hürriyeti
- Yerleşme ve seyahat hürriyeti
- Din ve vicdan hürriyeti
- Düşünce ve kanaat hürriyeti
- Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti
- Bilim ve sanat hürriyeti
- Basın hürriyeti
- Süreli ve süresiz yayın hakkı
- Basın araçlarının korunması
- Kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı
- Düzeltme ve cevap hakkı
- Dernek kurma hürriyeti
- Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı
- Mülkiyet hakkı
- Hak arama hürriyeti
- Kanuni hâkim güvencesi
- Suç ve cezalara ilişkin esaslar
- İspat hakkı
- Temel hakların korunması

Sosyal ve Ekonomik Haklar (İsteme, Olumlu Statü Hakları): Kişilerin toplumdan ve devletten isteyebilecekleri haklara, “isteme hakları” veya olumlu statü hakları” denilmektedir. Bu çeşit haklar Anayasanın “sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler” başlığı altında yer almaktadır. İsteme hakları devletten olumlu bir davranış, bir hizmet ve yardım isteme imkânlarını tanıyan haklardır. Devletin bu hakların sağlanması için hareketsiz kalması değil, aksine olumlu faaliyetlerde bulunması gerekir.

Anayasamızda Sosyal ve Ekonomik Haklar bölümünde ele alınan isteme hakları (olumlu statü hakları) şunlardır:

- Ailenin korunması
- Eğitim ve öğrenim hakkı
- Kıyılardan yararlanma
- Toprak mülkiyeti
- Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması
- Kamulaştırma
- Devletleştirme
- Çalışma ve sözleşme hürriyeti
- Çalışma hakkı
- Çalışma şartları ve dinlenme hakkı
- Sendika kurma hakkı
- Toplu iş sözleşmesi hakkı
- Grev hakkı ve lokavt hakkı
- Ücrette adalet sağlanması
- Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması
- Konut hakkı
- Gençliğin korunması
- Sporun geliştirilmesi
- Sosyal güvenlik hakkı
- Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler
- Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları
- Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması
- Sanatın ve sanatçının korunması

Siyasi Haklar (Katılma, Aktif Statü Hakları): Kişinin devlet yönetimine katılmasını sağlayan haklara, “katılma hakları” ya da “Aktif statü hakları” denilmektedir. Bu haklar Anayasanın “siyasi haklar ve ödevler” bölümünde düzenlenmiştir. Katılma haklarından devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olan kişiler yararlanmaktadır.

Anayasamızda Siyasal Haklar bölümünde ele alınan katılma hakları (aktif statü hakları) şunlardır:

- Türk vatandaşlığı
- Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları
- Parti kurma, partilere girme ve partilerden çıkma
- Siyasî partilerin uyacakları esaslar
- Kamu hizmetlerine girme hakkı
- Mal bildirimi
- Dilekçe hakkı

Hakkında ansiklopedikbilgi

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*


*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll To Top