Futbol nedir: On birer kişiden oluşan iki takım arasında oynanan ve
oyuncuların küre biçiminde şişirilmiş özel bir topu el ve kollarını
kullanmadan rakip kaleye sokmasına dayanan spor dalıdır.
İlk zamanlardan bu yana, küre şeklinde yuvarlanan cisimler bir oyun
ve spor aracı olarak insanoğlunun dikkatini çekmiştir. Futbol
oyununun ilk defa nerede ve ne zaman oynandığı bilinmemektedir;
fakat tarihi araştrmalara göre ayakla oynanan top oyunlarının
Sümerler’e kadar ulaştığı bilinmektedir.
Mısır"da mezarlardaki duvar resimlerinde ayakla top oynayan insan
figürlerine rastlanmıştır. Hatta bu zamandan kalma, 7.5 cm çapında
deri veya ketenden yapılmış toplar 2500 yıl önceden günümüze kadar
ulaşmıştır ve kimi müzelerde sergilenmektedir. Homeros da "Odiesa"da
top oyunlarından bahseder.
M.Ö 2500 yıllarında da Çin"de yere dikilmiş iki mızrak arasından bir
topu tekmelemek suretiyle geçirmeye çalışarak talim yapıldığı
bilinmektedir.
Orta Asya Türklerinin de kız ve erkeklerden kurulu karma takımlarla,
topa elle dokunmadan, sadece ayak ve kafa ile vurularak rakip
kaleden içeri atmaya çalışarak bir oyun oynadıklari kaynaklarda yer
alıyor. İçlerinde Kaşgarlı Mahmut"un da bulundugu pek çok tarihçinin
kitaplarında da Türklerin oynadığı "Tepük" isimli bir
oyundan bahsedilir. Bu oyunun söylenen kuralları günümüz
futbolununkilere oldukça benzer. Elle oynamak yasaktır, faullü
hareketler tespit edilmiştir, top oyun alanının dışına çıkamaz.
Günümüz modern futbolunun temeli ise Romalı askerler arasında
oynanan “harpastum” adlı oyundur. Futbolun Avrupa’daki tarihi ise
büyük bir tartışma konusudur. Fransızlar, İngilizler ve İtalyanlar
futbolun ilk defa kendi ülkelerinden diğer ülkelere yayıldığını
iddia etmektedirler. Lakin futbol tarih boyunca hemen hemen bütün
medeniyetlerde benzer biçimlerde boy göstermiş olsada bugünkü haline
en yakin şeklini 17. yüzyılda İngiltere"de almıştır.
Daha sonraki gelişimi ise şöyle gösterilebilir:
1841 - Futbol topunun tam bir küre biçiminde olmasının kabulü
1800"lü yıllarda bir futbol topu
1848 - "Cambridge kuralları" adı altında futbol kuralları
toplanmış ve bu kurallarla ilk futbol maçı Cambridge"de ögrenciler
arasında ilk futbol maçının oynanması.
1855 - Bir İngiliz takımının ilk kez yurt dışına çıkarak futbol
oynaması ve böylece Almanya"da futbolun temelini atması
1857 - İngiltere"de ilk futbol kulübü Sheffield Club"in kurulması.
1863 - İngiltere Futbol Federasyonu"nun ve böylece modern futbolun
doğuşu.
1870 - Portekiz"de oturan İngilizlerin burada futbolu yaymaya
başlamaları.
1871 - "Kral Kupası" veya "İngiltere Federasyon
Kupası" nın başlaması
1893 FA Kupası Final maçında kullanılan top
Wolves 1 Everton 0
1872 - "İngiltere-Iskoçya" : ilk milli maç.
1875 - Kalelere üst direk konulması ve topa kafayla vurulmasına izin
verilmesi
1876 - Korner kuralının kabulü
1879 - Glasgow"dan Darwen"e para teklifiyle futbolcu getirilerek
profesyonellik yolunun açılması.
1882 - Futbol kurallarında değişiklik yapmaya yetkili "International
Board"un kurulması
1885 - Profesyonelliğin İngiltere"de resmen kabulü
1886 - Ofsayt kuralının kabulü
1889 - Danimarka ve Hollanda"da futbol federasyonlarının kurulması
1890 - Futbol maçlarında tam yetkinin hakemlere verilmesi
1891 - Penaltının kabulü
1893 - Amerika"da ilk futbol federasyonunun Arjantin"de kurulması
1895 - İngiltere"de bayanların ilk futbol maçını oynaması
1899 - Sürenin 90 dakika, ölçülerin 118.4 x 91.4 olarak belirlenmesi
1901 - Sheffield United - Tottenham Hotspur federasyon kupası
finalini 110.802 kişinin izlemesi.
1902 - İngiltere dışında oynanan ilk milli maçta Avusturya"nın
Macaristan"ı 5-0 yenişi.
1906 - Kıtalar arasi ilk milli maçta Güney Afrika"nın Brezilya"yı
Brezilya"da 5-0 yenişi.
1907 - Kendi sahasında bulunan bir futbolcunun ofsayt sayılmamasının
kabulü
1908 - Londra Olimpiyat Oyunları"nda futbolun ilk kez olimpiyat
oyunlarında yer alması.
Futbolun Türkiye"ye Gelişi
Modern futbolun İngiltere"den çıkarak yayılması sırasında Osmanlı
İmparatorluğunun belli başlı ticaret limanlarındaki kentlere
yerleşen İngilizler futbolu ülkemize sokan kişiler olmuşlardır.
İstanbul, İzmir, Selanik futbolun oynandığı ilk 3 şehir olmuştur.
Buralarda İngilizler futbol oynarken Rumlar da onlara katılmışlar ve
hem futbol oynayanlar hem de takımlar önemli sayıda artmıştır.
Osmanlı topraklarında ilk futbol maçının 1875"te Selanik"te
oynandığı bilinmektedir. 1877 yılında ise İzmir"in Bornova
çayırlarında futbol maçları yapılmıştır. Ancak, bu sıralarda
Müslüman gençlerin futbol oynamaları hoş karşılanmayacağı için.
Türklerin futbol oynamaları için biraz daha süre geçmesi
gerekmiştir. İzmir"de ilk futbol kulübü 1984 yılında İngilizler
tarafından kurulmuş ve adı "Football Club Smyrna"
olmuştur. İstanbul"da futbol oynanmaya başlanması ise ancak 1895
yılında Kadıköy ve Moda"da olmuştur. İzmir"den İstanbul"a göçen
İngilizler burada futbol oynamışlardır. Buradaki Rumlarda futbola
merak sarmışlardır ve futbol İstanbul"da çok büyük bir hızla
yayılmıştır
Football Club Smyrna
Futbol oynayan ilk Türk 1898 yılında İzmir"de İngilizlerle beraber
oynayan Selim Sırrı Tarcan olmuştur. Ancak kendisine "İlk Türk
futbolcusu" diyemeyiz. İlk Türk futbolcusu Fuat Hüsnü Bey"dir.
İstanbul"da futbolu İngilizlerden görerek merak salan Fuat Hüsnü
Bey, daha sonra arkadaşlarını ikna ederek ilk Türk futbol takımını
kurmuştur. "Black Stocking" adı alan takım Rumlarla bir
maç yapmış ve bu maçı 5-1 kaybetmiştir. Kaçabilenler kaçmış,
kaçamayanlar yakalanmıştır ve böylece ilk futbol takımının ömrü uzun
olmamıştır. Fuat Hüsnü Bey daha sonra İngilizlerin kurduğu Kadıköy
takımında "Bobby" takma adıyla oynamıştır.
"Black Stockin" takımının başarısızlığından sonra Türkler
uzun süre oynayamamışlardır. Ancak, kimse de bu oyunun cazibesinden
kendilerini kurtaramamışlerdı. Türkiye"de kurulan kulüplerin hemn
hemen hepsi futbol kulübü olarak kurulmuştur. Bir önemli istisna "Beşiktaş
Jimnastik Kulübüdür"dür. İlk futbol kulübü ise "Galatasaray"dır.